Khi nhắc đến Saudi Arabia, đa phần chúng ta thường nghĩ ngay đến những mỏ dầu bạc tỷ, sa mạc bao la hay những vị hoàng tử giàu có. Nhưng trong vài năm trở lại đây, hình ảnh ấy đang dần thay đổi một cách chóng mặt. Saudi Arabia không còn chỉ là “ông trùm” năng lượng, họ đang âm thầm và quyết liệt lột xác để trở thành một cường quốc công nghệ mới của thế giới. Câu hỏi đặt ra là: Tham vọng ấy sẽ đưa họ đi đến đâu? Và liệu một quốc gia vốn phụ thuộc vào dầu mỏ có thực sự làm nên chuyện trong kỷ nguyên số?
Hãy cùng tôi phân tích hành trình đầy tham vọng này, từ những dự án khủng cho đến những chiến lược tưởng chừng như chỉ có trong phim khoa học viễn tưởng.
Tầm nhìn 2030: Không còn là lời hứa suông
Điểm khởi đầu cho mọi thay đổi chính là Tầm nhìn 2030 (Vision 2030) do Thái tử Mohammed bin Salman khởi xướng. Đây không đơn thuần là một kế hoạch phát triển kinh tế, nó là một bản tuyên ngôn về sự tái sinh của đất nước. Mục tiêu cốt lõi là giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ, chuyển dịch sang nền kinh tế tri thức, công nghệ cao và du lịch.
Để làm được điều này, Saudi Arabia đã chi những khoản tiền khổng lồ, lên tới hàng trăm tỷ USD, để đầu tư vào các lĩnh vực mũi nhọn. Họ không chỉ mua công nghệ, họ còn muốn tạo ra công nghệ và trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực Trung Đông. Nói một cách ví von, họ đang dùng “tiền dầu” để đốt cháy giai đoạn, tạo ra một “cú nhảy vọt” về công nghệ.
NEOM: Thành phố của tương lai ngay trên Trái Đất
Nếu chỉ kể tên một dự án tiêu biểu cho tham vọng này, đó chắc chắn là NEOM. Đây là một siêu đô thị trị giá 500 tỷ USD, được quy hoạch như một “vùng đất hứa” cho công nghệ tương lai. Bên trong NEOM có những dự án phụ còn điên rồ hơn như The Line – một thành phố dài 170 km, rộng chỉ 200 mét nhưng cao tới 500 mét, không có ô tô, không có đường phố, mọi thứ đều vận hành bằng AI và năng lượng tái tạo.
Nghe có vẻ viễn tưởng, nhưng Saudi Arabia đã bắt đầu đào đất, xây dựng và kêu gọi các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới về đây hợp tác. NEOM không chỉ là một khu dân cư, nó là một phòng thí nghiệm khổng lồ cho robot, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và thực phẩm sạch. Đây là nơi họ muốn thử nghiệm những ý tưởng táo bạo nhất mà phần còn lại của thế giới chưa dám làm.
Đầu tư vào thể thao điện tử và giải trí số
Một lĩnh vực khác cũng được Saudi Arabia “rót tiền” không tiếc tay là thể thao điện tử (esports) và game. Họ đã thành lập Quỹ Đầu tư Công (PIF) và thông qua đó mua cổ phần chi phối ở nhiều công ty game lớn, đồng thời tổ chức các giải đấu quốc tế với tổng giải thưởng cực kỳ hấp dẫn. Mục tiêu của họ là biến đất nước thành trung tâm giải trí kỹ thuật số của thế giới, thu hút giới trẻ toàn cầu.
Và ở một khía cạnh nào đó, sự phát triển của hạ tầng công nghệ và các nền tảng giải trí số cũng kéo theo nhu cầu về những sân chơi trực tuyến khác. Ví dụ, sự xuất hiện của các nền tảng như NH88 cũng là một minh chứng cho thấy thị trường giải trí trực tuyến đang nở rộ tại khu vực này, khi người dùng ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm số mới mẻ và tiện lợi. Đây chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh tổng thể về một xã hội số đang hình thành.
Hình minh hoạ: NH88Những rào cản nào đang chờ đợi?
Tuy nhiên, con đường trở thành cường quốc công nghệ của Saudi Arabia không hề trải đầy hoa hồng. Họ phải đối mặt với không ít thách thức lớn.
Rào cản văn hóa và xã hội
Một xã hội vốn dĩ bảo thủ và khép kín trong nhiều thập kỷ khó có thể thay đổi chỉ sau một đêm. Việc thu hút nhân tài công nghệ từ khắp nơi trên thế giới về làm việc tại Saudi Arabia là một bài toán khó. Liệu các kỹ sư, lập trình viên từ Thung lũng Silicon có sẵn sàng rời bỏ môi trường tự do, phóng khoáng để đến với một quốc gia có nhiều quy tắc và luật lệ nghiêm ngặt? Dù đã có những cải cách mạnh mẽ về quyền phụ nữ và giải trí, nhưng khoảng cách văn hóa vẫn còn rất lớn.
Nguồn nhân lực nội địa
Saudi Arabia hiểu rằng để phát triển bền vững, họ không thể chỉ dựa vào lao động nước ngoài. Chính phủ đã đầu tư mạnh vào giáo dục STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) ngay từ cấp phổ thông, đồng thời gửi hàng ngàn sinh viên đi du học tại các trường đại học hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, để tạo ra một thế hệ kỹ sư, nhà khoa học đủ năng lực thay thế hoàn toàn người nước ngoài, họ cần ít nhất một thập kỷ nữa.
Cạnh tranh từ các nước láng giềng
Trung Đông không chỉ có Saudi Arabia. UAE (với Dubai và Abu Dhabi) đã đi trước một bước khá xa trong việc xây dựng một trung tâm công nghệ và tài chính. Qatar, Israel cũng là những đối thủ nặng ký. Saudi Arabia có lợi thế về quỹ đất và nguồn vốn gần như vô hạn, nhưng họ phải chạy rất nhanh để bắt kịp và vượt lên.
Tương lai nào cho “Gã khổng lồ” Trung Đông?
Vậy, Saudi Arabia sẽ tiến xa đến đâu? Câu trả lời nằm ở khả năng hiện thực hóa những dự án vĩ mô và giải quyết các bài toán nội tại của họ.
Tôi tin rằng, với nguồn lực tài chính gần như vô hạn và quyết tâm chính trị cực kỳ cao, Saudi Arabia chắc chắn sẽ tạo ra những bước tiến đột phá. Họ có thể sẽ không trở thành một “Thung lũng Silicon” thứ hai, nhưng họ hoàn toàn có khả năng xây dựng một phiên bản riêng, phù hợp với văn hóa và bản sắc của mình. NEOM có thể sẽ không hoàn thành đúng hạn vào năm 2030 như dự kiến, nhưng những công nghệ được phát triển tại đây sẽ lan tỏa ra toàn khu vực và thế giới.
Họ đang chứng minh rằng, một quốc gia từng gắn liền với năng lượng hóa thạch hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu cho một xã hội công nghệ cao trong tương lai. Họ đang đặt cược toàn bộ vào tương lai số, và điều đó thực sự đáng để chúng ta quan sát. 😉
Còn bạn, bạn nghĩ sao về tham vọng này của Saudi Arabia? Liệu họ có thực sự thành công trong việc “cai” dầu mỏ và trở thành một cường quốc công nghệ, hay tất cả chỉ là một “bong bóng” đầu tư khổng lồ? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn ở phần bình luận nhé! 👇
